shadow
Diocese de Dili > NOTÍCIAS > LETURA DIÁRIA > Sexta Feira Santa

Sexta Feira Santa

Liturgia da Palavra

 

Primeira Leitura                                                                                Is. 52, 13-53,12

Lia housi Livro Profeta Isaias :

Imi haré mai, oin sá Ha’u nia Atan sei sai boot: Nia sei sa’e, Nia sei sai boot ba nafatin! Ema sei hahí tebes Nia! Lós, ema barak nebe haré Nia, sei hakfodak, tan Nia oin nakfilak tiha an; Nia oin la hanesan ona ema oin. Nune’e mós reino houto haré tiha Nia, sei hakfodak. Liurai sira sei bilán tiha iha Nia oin, tan sira sei haré ho matan rasik, buat nebe sira ladauk haré sei! Sê lós mak fiar lia ami rona? Ba sê lós Maromak hatudu sai nia kbiit? Ha’u Nia Atan sei sai boot tebes iha Ha’u oin, nu’udar ai-horis ida moris iha rai klaran. Nia oin la furak, la kmanek atu haksolok ita. Nia oin sei la monu duni ba ita laran! Ema sei hewai Nia, ema sei hakribit Nia! Nia, ema ida, hetan ona terus wa’in; ema terus na’in ida duni. Nia mak simu moras áat ne’e, hodi tau iha Nia kabás. Ita haré Nia, hanesan ema dadur-atan, nu’udar ema Maromak kastigu, nu’udar ema ida moe lerek. Maibe, Nia hetan kastigu, tan ita nia salan. Nia hetan mate, tan ita nia hahalok áat. Ita nia salan mak todan iha Nia kabás. Tamnba Nia kanek boot ne’e, ita hetan isin di’ak. Ita houto la’o namkari lemo rai, nu’udar bibi, ida-idak tuir nia dalan. Na’i Maromak tula ba Nia kabás, ita nia hahalok áat. Maski ema hateten áat Nia, Nia nonok de’it, la loke ibun. Hanesan bibi-an ema lori ba óho, nu’udar  bibi ksalak ema tesi nia fulun, la namée. Nune’e mós, Nia la loke Nia ibun. Tribunal áat ida, haksalak tiha Nia: La iha liu ema ida atu hatán netik housi Nia. Nia la hetan ona moris iha rai-klaran: ema óho tiha ona Nia, tan povo nia salan; Ema óho Nia, nu’udar ema maksalak ida; Ema hakoi Nia, iha ema áat sira leet. Maski Nia sala laek, maski Nia ibun la hateten lia bosok, Na’i Maromak hanehan Nia ho terus todan. Nia rasik hasa’e Nia moris, atu kasu ema nia salan. Nia bei-oan sira sei wa’in tebes. Nia moris sei naruk tebes duni. Na’i Maromak Nia liman fatin sei buras, tan Nia. Terus ne’e liu tiha, Nia sei hetan naroman: Naroman ne’e sei haksolok tebes Nia. Ha’u nia Atan sei hamós maksalak wa’in sira laran ho neon. Ha’u atan sei simu iha Nia kabás, maksalak sira nia salan. Tan ne’e, Ha’u sei selu nia kólen, hodi halo Nia bele moris hamutuk ho ulun sira. Nia sei fahe ho ema boot sira, sasán funu nian. Tan Nia rasik saran-An ba mate, ema sura Nia hamutuk ho maksalak sira. Nia moris nu’udar ema maksalak ida, tan de’it Nia hadomi ita ema maksalak!

Maromak Futar Lia

 

Salmo Responsorial                                                                                                                                               Sal. 30(31), 2. 6. 12-13. 15-16. 17. 25

Refrão : Ha’u Aman, ba Ita liman Ha’u klamar hasa’e!!! Repete-se

Na’i tahan ha’u; ha’u sei la kole leet.

Na’i laran luak; sadia ha’u!

Ba Ita liman Ha’u klamar hasa’e.

Na’i, ha’u nia Maromak, sadia Ha’u! Refrão

 

Ema áat sira hamoe ha’u,

Maluk sira hewai ha’u,

Ha’u belun sira fó todan.

Ema ida la besik ha’u.

Haluha ha’u nu’udar matebian ida,

Hewai ha’u nu’udar buat áat ida. Refrão

 

Na’i, ha’u neon metin ba Ita,

Ita ha’u nia Maromak!

Ba Ita liman ha’u moris hasa’e

Sadia ha’u housi ema áat liman. Refrão

 

Ita futar oin nabilan mai ha’u,

Tan Ita laran luak, sadia ha’u.

Laran metin haksolok,

Imi be fiar Maromak! Refrão

 

Segunda Leitura                                                                                                                                                                                   Heb. 4, 15-16; 5, 7-9

Lia housi surat ba Hebreu sira:

Maun-alin sira: Ita nia Na’ilulik boot ida, Nia to ‘o ona iha lalehan laran. Nia mak Jesus, Maromak Oan Mane. Ne’e duni, hametin didi’ak ita nia fiar. Tebes, ita iha duni Na’ilulik boot ida, kmanek wa’in basuk. Tan ne’e, Nia sei sadia ita. Na’ilulik boot ne’e, hetan susar no terus, nu’udar ita ema, maibe, salan laek. Ne’e duni ho laran metin, ita houto bele hakbesik ba rahun-di’ak nia hun, atu bele hetan rahun di’ak no tulun, iha oras ita hakarak. Wainhira Nia sei moris nu’udar ema, Jesus Cristo hakilar no tanis, hamulak ba Ida nebe bele hasai Nia housi mate laran. Tan Nia ema laran maus ida, Nia hetan susán nebe Nia hamulak hodi husu. Maski Maromak Oan, Nia buka halo tuir, hodi simu terus wa’in. Wainhira Nia beran kmanek to’o ona rohan, Nia soy ema nebe moris tuir Nia.

Maromak Futar Lia.

 

Aclamação                                                                                                                                                                                                                  Flp. 2, 8-9

Refrão : Na’i Jesus Cristo, ami hahí hana’i Ita!!! Repete-se

                 Cristo halo tuir to’o mate, hodi mate iha Cruz.

                 Tan ne’e Maromak hahí Nia, fó naran ida, boot liu naran hotu-hotu. Refrão

 

Evangelho                                                                                                                                                                                                           Jo. 18, 1-9. 42

Nai Jesus Cristo nia Evangelho nu’udar S. João haktuir :

N. Iha tempo neba, Jesus ho Nia Escolante sira liu dau-daun ba mota Cedron nia sorin balu ba. Iha neba, iha toos ida. Jesus ho Apóstolo sira tama iha toos ne’e. Judas, ida nebe sei saran jesus ba mate, nia mós hatene fatin ne’e, tan dala barak, Jesus halibur hamutuk ho Apóstolo sira, iha neba. Tan ne’e, Judas ba fatin ida ne’e, ho soldado lubun boot ida ho tan guarda balu, na’iulun Sacerdote no escriba sira nian; sira ba, hodi áhi-knulu, áhi-oan no kilat. Jesus hatene houto sá ida mak sei mosu kona ba Nia. Nune’e, Nia ba hasouro sira, hodi dehan:

J. “Imi buka sé?”

N. Sira hatán ba Nia:

R. Ami buka Jesus Nazaré!

N. Jesus simu hodi hatán ba sira:

J. Ha’u mak Jesus Nazaré

N. Ida nebe atu saran Jesus ba mate, katak, Judas, nia mós hamutuk ho sira. Wainhira Jesus dehan, Ha’u mak Jesus Nazaré, sira hakiduk hodi monu ba rai. Jesus husu ba sira, dehan:

J. “Imi buka sé?”

N. Sira hatán:

R. “Jesus Nazaré!”

N. Jesus simu hikas, dehan:

J. “Ha’u hateten ona ba imi: Ha’u mak Jesus Nazaré. Imi buka tebes karik Ha’u, husik sira ne’e, la’o sira nian”.

N. Jesus hateten lia hirak ne’e: “Sira nebe Ita haraik mai Ha’u, ida la lakon”, tuir lolos duni. Iha oras ne’e, simão pedro losu nia surik hodi hakanek sacerdote boot nia atan, sabir tiha nia tilun kwanan. Atan ne’e naran Malco. Maibe Jesus lia tun ba Pedro:

J. “Hatama surik ba nia knúan! Ha’u sei la simu terus nebe Ha’u Aman haraik mai Ha’u?”

N. Liu tiha ida ne’e, soldado lubun boot ne’e sira nia boot no guarda Judeu sira nian, tau liman ba Jesus, hodi futu metin Nia. Uluk knana’in, sira lori Jesus ba Anás, Caifás nia banin nia uma. Iha tinan ne’e, caifás mak lori ulun Sacerdote boot nian. Caifás duni, mak fó lia ba judeu sira, dehan:

R. “Di’ak liu, ema ida de’it mak mate ba povo!”

N. Iha oras ne’e, Simão Pedro ho Apóstolo ida seluk la’o tuir Jesus. Sacerdote boot nia emar sira, hatene Apóstolo ida seluk. Ne’e duni, nia mos tama ho Jesus ba sacerdote boot nia uma klabis. Maibe, Pedro la tama, hela de’it iha liur. Tan ne’e, Apóstolo ida seluk, katak, ida be sacerdote nia emar hatene ne’e, sai mai iha liur, ko’alia ho atan feto nebe hein odamatan, hafoin, lori pedro ba uma laran. Iha oras ne’e, atan feto nebe hein odamatan, hateten ba Pedro:

R. “Ó mós laós ema ida ne’e nia escolante?”

N. Pedro hatán:

R. Ha’u láe!

N. Atan no guarda sira hamriik hela iha neba. Tan malirin, sira tau áhi be haneruk. Pedro mós haneruk hamutuk ho sira. Tuir mai, Sacerdote boot husu tuir jesus kona ba nia escolante sira, kona mós ba Nia doutrina. Jesus hatán ba nia dehan:

J. “Ha’u la ko’alia subar. Ha’u hanourin fila-fila iha Sinagoga no iha Uma Creda boot. Judeu sira halibur hamutuk iha neba. Ha’u la hateten subar lia ida. Ó husu Ha’u ba sá? Husu ba sira nebe rona Ha’u nia doutrina. Sira hatene Ha’u hanourin lós sá.

N. Jesus ko’alia nune’e, guarda ida besik ba jesus, fó basa ida, dehan:

R. “Nune’e mak Ó hatán ba sacerdote boot?”

N. Jesus simu, hodi, dehan:

J.Ha’u ko’alia sala, ne’e sá hatudu to’ok mai! Ha’u ko’alia lós, tan sá ó basa Ha’u?”

N. Tuir Anas haruka Jesus ba Sacerdote boot Caifás nia uma. Simão Pedro sei haneruk hela áhi. Sira dehan ba nia:

R. “Ó mós keta Jesus nia escolante ida karik?”

N. Pedro héli lia, dehan:

R. “Ha’u láe!”

N. Sacerdote boot nia atan ida, parente malu ho ida nebe Pedro sabir nia tilun, simu hasouro, dehan:

R. “Ha’u kala la haré ó iha toot laran ho Jesus!”

N. Pedro heli teni lia. Iha oras ne’e manu ida kokorek kedas. Sira lori Jesus housi Caifás nia uma ba emboot nia uma. Iha dadersan-oan, sira la tama ba emboot nia uma laran, atu la bele hetan salan, nune’e, bele halo festa Páscoa. Emboot pilatos mai hasouro sira iha liur. Pilatos husu ba sira:

R. “Imi kesar ema ne’e, tan sá lós?”

N. Sira simu hasouro kedas, dehan?:

R. “Nia la ema áat ida karik, ami sei la saran Nia ba ó liman!”

N. Pilatos hatán ba sira, dehan:

R. “Lori Nia ba! Halo Justiça, tuir imi ukun haruka”.

N. Judeu sira hatan ba Pilatos, dehan:

R. “Ami sá, luli óho ema”.

N. Ne’e, sai tuir lolós lia nebe jesus hateten nanis ona, wainhira Nia fó hatene sai, oin sá Nia sei mate. Nune’e, Pilatos tama fali ba uma laran, bolu Jesus, hodi husu nune’e:

R. “Ó mak Judeu sira nia liurai?”

N. Jesus lia tun ba Pilatos, dehan:

J. “Ó rasik dehan lia ne’e, ka ema seluk mak dehan ba ó kona ba Ha’u?”

N. Pilatos simu, hodi dehan:

R. “Ó hanoin ha’u ema judeu ruma? Ó nia emar sira ho sacerdote ulun sira, mak saran Ó mai ha’u liman, Ó halo sá ida?”

N. Jesus hatán:

J. “Ha’u nia reino laós iha rai-klaran ne’e, Ha’u nia Reino mak iha rai-klaran ne’e karik, Ha’u nia emar sira sei funu, atu Ha’u la bele monu ba judeu sira liman. Maibe, tebes, Ha’u nia Reino laós iha rai-klaran ne’e”.

N. Nune’e, Pilatos dehan ba Nia:

R. “Ne’e sá, ó Liurai duni!”

N. Jesus simu, hodi dehan:

J. “Lós duni, Ha’u Liurai! Ha’u moris, hodi mai iha rai-klaran ne’e atu sasin lia lós. Ema hotu-hotu nebe moris tuir lia lós, ema ne’e rona duni Ha’u lian”.

N. Pilatos husu fali:

R. “Sá ida mak lia lós?”

N. Foin hatan nune’e, pilatos sai hasouro fali Judeu sira, dehan:

R. “Ha’u la hetan lia ida hasouro ema ne’e. Maibe, tuir imi nia lisan, iha loron Páscoa, ha’u, tinan-tinan sei husik sai dadur ida. Ne’e duni, imi hakarak ha’u husik sai judeu sira nia Liurai?”

N. Sira houtu hakilar, dehan:

R. “Nia lae! Ó husi sai Barrabás!”

N. Barrabás ema áhu-na’in noot ida. Tuir fali, Pilatos lori Jesus atu ba baku. Leu tiha ai-tarak, soldado sira tau ba Jesus futar ulun. Sira fó unuk mean boot ida ba Jesus hatais. Hafoin, hakbesik ba Jesus, sira hasara Nia, dehan:

R. Viva! Viva ba Judeu sira nia Liurai!”

N. Sira bása tan Jesus… Pilatos ba hasouro fali povo, dehan:

R. “Nia mak ne’e, hatudu ba imi, atu imi hatene lós, katak, ha’u la hetan sala ida iha Ema ne’e”.

N. Nune’e Jesus sai mai iha liur ho ai-tarak leu iha ulun, hodi hatais unuk mean boot ida. Pilatos hateten ba povo:

R. “Nia mak ne,e!…”

N. Haré tiha Jesus, sacerdote ulun sira no guarda sira hakilar, dehan:

R. “Hedi Nia ba Kruz! Hedi Nia ba Kruz!”

N. Pilatos simu fali, dehan:

R. “Lori ba! Imi rasik ba hedi Nia iha Kruz! Tan ha’u la hetan sala ida iha Nia.”

N. Judeu sira simu, hodi dehan:

R. “Ami iha ukun ida; tuir ukun ne’e, Nia sei mate duni, tan Nia fot-An nu’udar Maromak Oan!”

N. Rona tiha lia ne’e, Pilatos tauk la di’ak. Tama fali ba uma laran hosi husu ba Jesus:

R. “Ó, mai housi nebe?”

N. Maibé, Jesus la hatan ida. Nune’e Pilatos husu fali ba Nia:

R. “Ó la hatán mau ha’u? ó la hatene katak ha’u iha kbiit atu hasai Ó? Ha’u iha mós kbiit atu hedi Ó iha Kruz?”

N. Jesus lia tun ba nia, dehan:

J. “Kbiit ne’e la mai housi leten karik, ó labele halo buat ida. Ne’e duni, ida nebe saran Ha’u ba ó liman, nia sala boot liu ó nian”.

N. Iha oras ne’e, Pilatos buka husik sai Jesus. Maibé, Judeu sira hakilar nafatin dehan:

R. “Ó husik sai Nia karik, ó laós liurai boot César nia emar, tan sé foti-an nu’udar liurai, nia foti liman hasouro liurai boot César”.

N. Rona tiha ida ne’e, Pilatos lori Jesus mai iha liur. Tur tiha iha justiça nia tur fatin, naran “fatin fatuk belar”, hodi lia Hebreu katak, “Gábata”. Loron ne’e, loron preparação Páscoa nian. Besik meio-dia, iha oras ne’e, Pilatos hateten ba Judeu sira:

R. “Imi nia Liurai mak ne’e!”

N. Maibé, sira hakilar liu tan:

R. Óho Nia! Óho Nia! Óho Nia! Hedi Nia ba Kruz.

N. Pilatos simu, hodi dehan:

R. “Ha’u mak sei hedi imi nia Liurai iha Kruz?”

N. Sacerdote ulun sira hatán:

R. “Ami la iha liurai seluk ida, mak César de’it”.

N. Tan ne’e, Pilatos saran duni Jesus ba judeu sira liman. Atu sira hedi Nia ba Kruz. Nune’e judeu sira lori Jesus. Jesus simu tiha Kruz ida iha Nia kabás, lori dau-daun ba fatin naran “ Ulun-Ruin”, hodi lia Hebreu katak, “Gólgota!” Iha neba sira hedi Jesus iha Kruz hamutuk ho ema nain rua hale’u Jesus iha klaran. Pilatos haruka hakerek iha ai-kabelak ida atu tara iha Kruz tutun. Nia hakerek nune’e: “JESUS NAZARÉ, JUDEU SIRA NIA LIURAI”. Judeu barak haré lia ida ne’e, tan fatin nebe sira hedi Jesus, besik hela cidade. Pilatos hakerek hodi lia Hebreu, lia Grego no lia Latin. Maibe, judeu sira no sacerdote ulun sira, hateten ba pilatos:

R. “Keta hakerek: “JESUS NAZARÉ, JUDEU SIRA NIA LIURAI”, maibé hakerek hanesan Nia hateten: “HA’U MAK JUDEU SIRA NIA LIURAI”.

N. Pilatos simu ba sira:

R. “Lia ha’u hakerek, hakerek ona!”

N. Soldado sira hedi tiha Jesus iha Kruz, sira hela tiha ho Nia unuk. Sira fahe tiha Jesus Nia unuk ba haat, hodi fahe ba malu. Sira hela mós ho Jesus Nia hatais. Hatais ne’e la suku ida, ema soru naruk de’it. Tan ne’e, sira dehan ba malu:

R. “Ita keta lées hatais ne’e. Ita koko de’it sorte, hodi haré atu monu lós ba sé”.

N. Nune’e, sai tuir lolós lia escritura nian, nebe dehan: “Sira fahe ba malu Ha’u nia unuk; kona ba, Ha’u nia hatais, sira koko sorti atu monu lós ba sé”. Soldado sira halo tuir lolós nune’e. Jesus nia Inan no Na’in feto nia alin, Maria, Cleofás nia féen, ho Maria Madalena, sira hamriik besik Jesus nia Kruz. Jesus haré tiha nia Inan ho Apóstolo ida nebe nia hadomi, iha Inan nia sorin, Jesus lia tun ba Nia Inan:

J. “Feto, Ita oan mak ida ne’e”.

N. Tuir, Jesus lia tun ba Apóstolo:

J. “Ó nia Inan mak ida ne’e”.

N. Iha oras ne’e kedas, Apóstolo simu Jesus Nia Inan iha nia uma. Hafoin, tan hatene katak, lia houtoiha Escritura kona ba Nia, la’o tuir lós ona, Jesus dehan:

H. “Ha’u Hamrook!”

N. Iha nebá, iha kusi-oan ida ho tua-sin. Sira habokon tiha hena ida iha tua-sin ne’e, tau iha onu tutun, lolo ba Jesus ibun. Koko tiha tua-sin ne’e, Jesus dehan:

J. “BUAT HOUTO TUIR LÓS ONA!”

N. Hafoin, haliis Nia ulun, Jesus hasa’e Nia-An. Loron ne’e, loron preparação nian; atu mate sira isin, keta hela nafatin iha Kruz, iha loron sábado, tan sábado ne’e loron boot ida, judeu sira husu ba Pilatos atu halo tohar tiha sira ain-tur, hodi hasai sira isin maten housi Kruz. Soldado sira hasasa tiha ida nia ain-tur rua, tuir mai, hasasa mós ida seluk nian, sira nebe hedi hamutuk ho Jesus. Maibé, to’o Jesus, tan sira haré mate tiha ona, sira la hasasa Nia ain-tur. Maibe, soldado ida hodi diman sona borus Jesus Nia sorin, hodi suli mai ran no wé. Ema nebe hare rasik ho nia matan mak fó sasin ida ne’e. Nia lia sasin lós tebes. Nia hatene katak nia la bosokmaibe nia hateten sai lia ida ne’e, atu imi mós bele fiar tuir. Ne’e, mosu tuir lós Escritura nia lia, nebe, dehan: “Nia ruin ida mós ema sei la halo tohar”. Escritura hateten tan: “Ema sei hateke hodi fihir ba ema ida nebe sira sona borus”. Tuir ida ne’e, José Arimeteia, jesus Nia escolante ida, maski subsubar de’it, tan tauk judeu sira, nia ba hasouro Pilatos hodi husu Jesus nia isin mate. Pilatos husik nia lori Jesus nia isin. José Arimateia ba lori Jesus nia isin mate. Nicodemos, ema ida nebe iha kalan ida ba hasouro Jesus, nia mós iha nebá. Nia lori ho mina-morin, ‘MIRRA’, hakur ho aloés, besik kilo lima. Sira hola tiha Jesus Nia Isin mate, falun tiha iha hena mutin, fakar tan mina morin, halo tuir lisan judeu sira nian atu hakoi mate. Iha fatin nebe ema hedi Jesus iha Kruz, iha toos oan ida. Iha toos ne’e laran, iha rate foun ida. Iha rate ne’e, ema ida sei ladauk hakoi ba. Tamba loron preparação Páscoa nian, tan mós rate ne’e besik hela, sira ba hakoi Jesus iha fatin nebá.

Lia Maksoyn.

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *