shadow
Diocese de Dili > NOTÍCIAS > REFLEXÃO > Leitura no Reflexão

Leitura no Reflexão

ANO B

 

Primeira Leitura                                                                             Act. 3, 13-15. 17-19

Lia housi Livro haktuir Apóstolo sira nia hahalok :

Iha loron hirak nebá, Pedro lia tun ba povo, dehan: “Abraão, Isaac no Jacob sira nia Maromak, ita nia bei-ala sira nia Maromak, hahí tiha ona Nia atan Jesus. Jesus nebé imi saran ba mate, ida be imi hakribit iha Pilatos oin, maski Pilatos hakarak husik tiha Nia. Imi hakribit tiha ema santo, ema di’ak tebes; imi fó tiha perdua ba ema liman mean ida, imi fó mate ba Ema moris na’in lós. Maibé, Na’i Maromak halo Nia moris hias tiha ona, sai ona housi mate sira leet. Ami rasik mak sasin ida ne’e ba imi. Maun-alin sira: oras ne’e ha’u hatene katak, imi halo ida ne’e tan imi beik; imi na’i-ulun sira mos hanesan. Nune’e mak Maromak halo, sai tuir lia nebé, houri uluk kedas profeta sira hotu fó sai, katak, Maromak nia Maksoyn sei hetan terus. Ne’e duni, hakribit ho laran moras imi salan, fila imi neon ba Maromak, atu imi bele hetan perdua ba imi salan”.

Maromak Futar Lia

 

Salmo Responsorial                                                                                                                                                                                        Sal. 4, 2. 4. 7. 9

Refrão :      Na’i, hatudu Ita oin naroman mai ami! Refrão

Ou                 Aleluia. Repete-se

 

Maromak ha’u kbiit, rona ha’u,

wainhira ha’u harohan;

Ita be soy ha’u housi susar laran,

rona ho laran luak ha’u oração. Refrão

 

Imi hatene katak Na’i

halo buat foun mai ha’u,

Nia rona ha’u,

wainhira ha’u bolu. Refrão

 

Ema balu dehan: “Ema sê fó ksolok ita?”

Hatudu Ita oin naroman mai ami! Refrão

 

Ha’u latan, ha’u toba hakmatek.

Na’i, Ita Boot mesak

bele halo ha’u moris hakmatek. Refrão

 

Segunda Leitura                                                                                                                                                                                                      1 Jo. 2, 1-5a

Lia housi São João nia surat :

Oan doben sira: Ha’u hakerek surat ida ne’e atu imi keta sala. Maibé, ema ruma sala karik, ita iha Ema ida atu tulun ita iha Aman Maromak futar oin: Ema ne’e mak Jesus Cristo, Ema Santo tebes. Jesus Cristo mak mate tan ita nia salan. Nia la mate ba ita nia salan de’it, maibé, Nia mate ba ema tomak nia salan. Atu ita bele hatene katak, ita hatene Nia, lolós ita tuir nia Ukun-fuan. Ema ruma dehan karik: “Ha’u hatene Nia!” Maibé, la moris tuir nia Ukun-fuan, ema ne’e bosok-ten, lia lós la iha, iha nia. Maibé, ema nebé moris tuir Ninia hanourin, Maromak nia domin mosu lolós iha ema ne’e.

Maromak Futar Lia.

 

Aclamação                                                                                                                                                                                                                    Lc. 24, 32

Refrão : Aleluia, Aleluia!!! Repete-se

                  Na’i Jesus, loke livro santo mai ami;

                  Hatún lia mai ami hodi hamanas ami fuan. Refrão

 

Evagenlho                                                                                                                                                                                                               Lc. 24, 35-48

+ Na’i Jesus Cristo nia Evangelho nu’udar São Lucas haktuir :

Iha tempo nebá, Jesus nia Escolante na’in rua nebé ba knua Emaús, haktuir sai ba maluk sira, buat hotu nebé mosu iha dalan ba Emaús; sira na’in rua haktuir mos, oin sá mak sira matan nakloke atu hatene Jesus, wainhira Jesus silu fahe pão. Sira sei ko’alia hela , Jesus mosu iha sira leet hodi dehan: “Dame hela ho imi!” Sira hakfodak no ta’uk; sira hanoin katak, sira haré rai-na’in ruma. Jesus lia tun ba sira dehan: “Tan sá imi fuan taridu? Tan sá imi hanoin nune’e iha imi laran? Imi haré Ha’u liman no Ha’u ain ba:  Ha’u duni mak ne’e! Imi bele kaer Ha’u isin ba! Imi hatene katak mate-klamar isin no ruin la iha. Maibé, Ha’u lae. Ha’u iha isin no ruin!” Hafoin Jesus hatudu ba sira, nia liman no ain. Tan sira haksolok boot, no tan sira sei hakfodak hela, sira la fiar ida. Jesus husu ba sira: “Imi iha buat ruma atu han?” Sira fó ba Jesus ikan tunu baluk ida; Jesus simu daudaun hodi han iha sira oin. Hafoin, Jesus lia tun ba sira, dehan: “Uluk, wainhira Ha’u sei iha imi leet, Ha’u dehan ba imi, lia-fuan hirak ne’e: Lia hotu nebé Moisés, Profeta no Salmista sira hakerek kona ba Ha’u, sei sai tuir duni sira hakerek.” Nune’e, Jesus loke sira neon atu hatene lia Escritura. Jesus lia tun teni ba sira, dehan: “Tan ne’e mak ema hakerek tiha ona, katak: Messias sei hetan terus, sei moris hias, liu de’it loron tolu. Tan ne’e, ema hakerek tiha ona katak: hodi Nia ran, hahú housi Jerusalém, ema sei fó hatene ba rai-rai katak, hotu-hotu sei fila ba di’ak! Maromak sei fó perdua nafatin ba salan! Imi mak sei sasin lia hirak ne’e hotu!”

Lia Maksoyn.

 

 

Hanoin kona ba ó rasik nia fiar :  

Dala ida tan iha Evangelho ohin nian disípulu sira la hatene kedas Jesus bainhira sira haree Nia. Nia tenke ko’alia ho sira hodi sira bele hatene katak Nia iha sira leet. Fo-foun sira ta’uk no la fiar maibé Jesus halo sira fiar, haruka sira kaer Nia isin no haree ho sira rasik nia matan. Jesus husu ba sira fó buat ruma ba Nia han. Jesus han ho sira no fó hanoin sira kona ba buat nebé Nia hateten tiha ona uluk ba  sira. Nia tulun sira komprende eskritura, tanbá sá Nia tenke terus, mate no moris hi’as. Nia dehan ba sira katak, sira sasin rasik buat nebé mosu. Sira haree no kaer nia isin moris hi’as no sira tenke dehan ba mundu rai klaran tomak rona.  Ita halo parte iha Misa ne’e. Ita hamoris ita nia fiar wainhira ita bá Missa. Iha nebá ita fahe ita nia aihán ho Maromak no ita rona Nia liafuan sira. Dala ruma ó mós la fiar?  Ó ta’uk? Oinsá mak ó manán ta’uk ne’e?   Ó sente hanesan Jesus mai hodi fó tulun ba ó? Ó fiar Maromak?

 

EVAGENLHO – Jo 2, 13-25 

Epizódiu ohin nian mosu iha “sesaun introdutória” Evangelho João nian (kf. Jo 1,19-3,36), iha-ne’ebé hateten katak Jesus aprezenta liña prinsipál ninia minstériu nia programa. Ita iha Templo Jerusalém nian, Templo boot Erodes mak harii atu hatudu ninia dispozisaun di’ak ba kultu Jahwéh nian no atu hetan judeu sira nia laran-di’ak. Konstrusaun Templu nian hahú iha tinan 19 mK no prontu iha tinan 9 dK (maski serbisu kompletu remata iha 63 dK). Loos duni, iha tinan 27 dK, Templu ne’e sei harii hela no lori tinan 46 no seidauk remata, hanesan buat ne’ebé dirijente judeu sira halo ba Jesus (kf. Jo 2,20). João hatuur epizódiu ne’e iha loron sira molok festa Páskua nian. Ne’e mak tempu iha-ne’ebé ema lubun-boot konsentra iha Jerusalém atu selebra festa prinsipál kalendáriu religiozu nian. Jerusalém, ne’ebé normalmente iha makhorik 55.000, tenke fó fatin ba peregrinu 125.000 iha altura ne’e. Templu sakrifika bibi-malae besik 18.000, ba selebrasaun paskál.  Iha ambiente ne’e, komérsiu relasiona ho Templu sofre inkrementu boot. Semana tolu molok Páskua, komesa hasai lisensa ba instalasaun komérsiu sira hadulas Templo. Osan ne’ebé halibur ho lisensa sira-ne’e fó ba amlulik-boot. Tenda/taka-baluk sira ne’ebé faan pertense, diretamente, ba família amlulik-boot (sumo-sacerdote) nian. Ema faan balada sira ba sakrifísiu sira no produtu barak destina ba liturgia Templo nian. Iha mós tenda sira kambista/bankeiru sira-nian ne’ebé troka osan romanu ho osan judaika (tributu fiar-na’in sira nian ba Templu selu ho osan judaika, basá labele husik atu imperadór romanu nia oin hafoer rikusoin Templo nian). Komérsiu sai valór ida ba sidade no sustenta nobreza saserdotál, kleru no empregadu sira Templo. Iha kontestu ida-ne’e mak Jesus realiza ninia jestu profétiku. 

 

MENSAGEN  

Profeta sira Israel nian, iha situasaun oioin, kritika kultu sakrifísiu nian ne’ebé Israel oferese ba Maromak, hodi konsidera nia nu’udar ritu estéril sira, mamuk no lahó signifikadu, basá la’ós espresaun loos domin ba Jahwéh; sira mós denunsia eh kesar relasaun kultu nian ho injustisa esplorasaun ema kiak sira-nian (kf. Am 4,4-5; 5,21-25; Os 5,6-7; 8,13; Is 1,11-17; Jer 7,21-26). Konsiderasaun profétika sira, konsolida ideia katak bainhira tempu mesiániku to’o mai, sei implika purifikasaun no moralizasaun kultu nian ne’ebé hasae ba Jahwéh iha Templu. Profeta Zacarias liga ho modu esplísitu “Na’i nia loron” (loron iha-ne’ebé Maromak intervein iha istória no harii mundu foun, liuhusi Mesias) ho purifikasaun kultu nian no eliminasaun negosiante sira-nian iha “Templu Na’i Lalehan no rai nian” – Zac 14,21). Ita presiza komprende jestu ne’ebé Evanjellu domingu ne’e nian relata ho enkuadramentu ida-ne’e. Bainhira Jesus kaer xikote tali nian, duni sai husi Templo vendedór sira bibi-malae nian, karau nian no manu-falur nian, soe ba rai bankeiru sira nia osan-troka sira no doku fila kambista sira nia meza sira (vers. 14-16), Nia hatudu nia An nu’udar “mesias” no haklaken katak tempu foun to’o ona, tempu Mesias nian. Maibé, Jesus nia hahalok hatudu liu fali profeta sira Testamentu Tuan nia hanoin. Hodi duni sai husi Templu bibi-malae no karau sira ne’ebé serve ba ritu sakrifísiu nian ne’ebé Israel oferese ba Jahwéh (João mak evanjelista ida mesak atu haktuir buat ne’e), Jesus hatudu katak nia la propoin reforma ida, maibé abolisaun eh halakon kulltu ida-ne’e. Kultu hasae ba Maromak iha Templu, mak buat ruma lahó sentidu: hodi nakfilak Maromak nia uma iha merkadu ida, lider judaiku sira hanehan tiha Maromak nia prezensa… Aleinde ne’e, kultu selebra iha Templu mak buat ruma aat liu: hodi Maromak nia naran kultu ida-ne’e kria esplorasaun, moris-mukit, injustisa no, tanba ne’e, envezde hametin ema nia relasaun ho Maromak, nia hadook ema husi Maromak. Jesus, Maromak nia Oan-Mane, ho autoridade ne’ebé mai husi Aman, dehan momoos “to’o ona” ho lia-bosok ida ne’ebé Maromak lakohi atu simu: “imi keta halo Ha’u-nia Aman nia uma, uma komérsiu nian” (vers. 16). Lider judaiku sira sai laran nakali. Sá de’it Jesus nia kredensiál sira atu asume atitude radikál no maka’as ida hanesan ne’e? Ho lejitimidade ida-ne’ebé mak Nia foti direitu atu halakon kultu ofisiál hasae ba Jahwéh? Jesus nia resposta, fou-foun la tuir lia, halo sira la komprende: “harahun Templu ida-ne’e no Ha’u sei harii ikas nia iha loron tolu nia laran” (vers. 19). João hakarak hatudu momoos ba sira katak Jesus la refere ba Templu fatuk nian iha-ne’ebé Israel selebra ninia ritu litúrjiku sira (vers. 20), maibé ba “Templu” seluk, katak Jesus rasik (“Jesus ko’alia kona-ba Templu nia isin nian” – vers. 21). Ne’e katak sá? Jesus sadik lider sira ne’ebé kuestiona nia atu harahun Templu nia An rasik nian, maibé hatudu momoos ba sira katak, liu loron tolu, Templu ida-ne’e sei harii filafali iha ema sira nia leet. Jezús, hakarak indika Ninia morishi’as. Prova katak Jesus soi autoridade atu “halo nune’e” mak lider sira sei la konsege harahun Nia. Moris-hi’as garante katak Jezús mai husi Maromak no katak ninia atuasaun iha marka eh karimbu garantia Maromak nian. Buat ne’ebé nota liu iha ne’e mak Jesus ne’ebé aprezenta An nu’udar “Templu foun”. Iha mundu relijiozu judaiku, Templu reprezenta Maromak nia rezidénsia eh horik-fatin, fatin ihane’ebé Maromak revela nia An no iha-ne’ebé Nia sai prezente iha nia Povu nia leet. Jesus mak, oras-ne’e, fatin Maromak horik bá, iha-ne’ebé Nia hasoru malu ho ema sira no ihane’ebé Nia manifesta An ba mundu. Liuhusi Jesus mak Aman oferese ba ema sira nia domin no nia moris. Buat ne’ebé Lei uluk nian la konsege halo – estabelese relasaun entre Maromak no ema sira – husi ohin ba oin, Jesus halo. 

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *