shadow
Diocese de Dili > NOTÍCIAS > REFLEXÃO > EMA SIRA HUSI JESUS NIA ALDEIA HUSIK JESUS

EMA SIRA HUSI JESUS NIA ALDEIA HUSIK JESUS

Lia fuan ida nebe mosu iha Jesus nia moris

Nazaré mak aldeia kiik ida, iha foho Galilia nian. Iha neba ema hotu hatene Jesus: sira haree Nia halimar bainhira Nia labarik no halo servisu iha sira nia leet.

Bainhira Jesus mosu iha sira leet hanesan “ema nebe Maromak haruka ba kiak no terus sira”, ema hakfodak. Ema gosta Jesus nia hanorin, maibe sira husu Nia halo milagre ruma hanesan Nia halo iha aldeia Cafarnaun. Sira la hakarak iha “profeta” ida, sira hakarak ema ida nebe kura ema no halo sira nia aldeia sai naran boot.

Jesus la hakfodak. Jesus dehan ba sira lia fuan ida nebe ema hotu hatene: “Ema la simu profeta ida iha sira nia rai rasik”. Tuir São Lucas haktuir, Jesus nia kolega husi nia aldeia la fiar Nia no husik Nia ba bebeik. Ikus mai sira hirus los Jesus no haruka Nia sai husi sira nia aldeia.

Lia fuan “ema la simu profeta ida iha sira nia rai rasik”, la’os lia halimar, maibe lia los. “Profeta” mak ema nebe halo ita konfronta ema nia laran iha Maromak nia oin, halo ita nia lia bosok no tauk sai momos, no bolu ema muda sira nia moris. La fácil atu simu Profeta sira nia lia fuan. Facil liu hela dook husi Nia no haluha nia.

Sarani sira koalia konaba Jesus ho ksolok, maibe sarani sira haluha Jesus iha “Profeta” nia knar. Ita simu Jesus, “Maromak nia profeta”, bainhira ita simu Nia tama ita nia moris bainhira ita simu Nia lia fuan, no Nia lia fuan nakfilak ita nia moris ba moris hanesan Jesus.

Ida nee mak hatan nebe Jesus hein husi ita: simu nia lia fuan ka husik nia. Maromak mak hatene deit ita nia hatan, ema la hatene. Hatan nee halo ema moris tuir Jesus nia dalan no fo sentido ba ema nia moris.

 

Profeta sei la mosu tan?

“Profeta boot ida mosu iha ita nia leet”. Ema hakilar lia fuan nee iha aldeia sira iha rai Galideia, bainhira sira hakfodak tan Jesus nia lia fuan no milagre sira nebe Nia halo. Maibe iha Nazaré la mosu hanesan nee bainhira Jesus mosu iha sira nia leet hanesan “Profeta ema kiak sira”.

Jesus hare ema husi nia aldia uluk kaksolok, no ikus mai sira husik Nia. Jesus la hakfodak. Jesus hanoin lia fuan povo nian: “Ema la simu profeta ida iha sira nia rai rasik”. Ikus mai bainhira povo husik Nia husi sira nia aldeia no hakarak oho Nia, São Lucas dehan: “Jesus liu housi sira leet, la’o tuir Nia dalan”.

Jesus mak Profeta no halo hanesan profeta. Jesus la’os nailulik templo nian no mestre lei nian. Nia moris nia hun iha tradiSão husi profeta Israel sira. Liurai sira no nailuluk sira simu knaar husi ema, maibe profeta la simu knar husi ema, nia simu knar husi Maromak. Maromak hu iis Espiritu Santu nian ba nia.

Profeta sira mak especial, la hanesan ema seluk. Iha sociedade nebe la justo, sociedade nebe ema riku sira buka moris diak maibe nonok ho ema nia terus, profeta sira hakarak moris lor-loron ho Maromak nia laran kmaus ba ema kiak sira. Ho sira nia moris Profeta kritica buat nebe injusto no bolu ema ba hakribit sira nia salan no fila ba Maromak nia dalan. Profeta sira nia moris fo esperansa foun ba ema, tan sira bolu ema hanoin ba futuru husi libertade no ho Maromak nia domin.

Se kreda haluha Jesus nia knar hanesan profeta no sarani sira nia knar la hanesan profeta, kreda bele halakon profeta hotu. Ita iha preocupaSão atu hetan nailulik barak no husu ba vocaSão ba nailulik. Tan sa ita la husu ba Maromak haruka profeta mai?. Ita la precisa? Ita hanoin iha ita nia comunidade la precisa espíritu profeta sira nian?

Evangelho sira la subar ema funu hasoru Jesus, ema hanoin Jesus halo aat….Ema nebe besik Jesus mos halo kontra Nia tan Jesus la tuir sira nia lisan no Nia hanoin no hahalok libre. Ida nee halo ema balun hirus. Jesus ninia hahalok, halo ema nebe iha interes seluk hetan perigo. Dificil atu ema nebe haharak haklaken Maromak, hetan simu diak husi povo nebe fila ba kotuk ba Maromak. “Ema la simu profeta ida iha sira nia rai rasik”.

Sarani sira la bele haluha. Ita la bele tuir Jesus se ita la hetan ema nia kritica no funu hasoru husi ema nebe hanoin la hanesan ita tan ita buka moris tuir Maromak nia lia fuan diak.

Ema tauk moris la hanesan ema seluk. Ema moris tuir mundo nia dalan, tuir ema nia hakarak. Mundo, sociedade hatudu buat nebe ita tenke halo, buat nebe ita tenke hatais, buat nebe ita tenke dehan, buat nebe ita tenke hanoin no defende. Ita precisa aten brani fiar tuir buat nebe ita hanoin los bainhira ema moris tuir buat nebe ema hotu tuir.

Husi evangelho, Maromak convida ita nafatin atu fiel ba Jesus nia hanorin, mos bainhira ema la gosta ita tuir sira no sociedade halo contra ita.

 

Bainhira povo ida la los

Ita la bele hanoin, hadomi povo mak rona nia no halo tuir nia hanoin no hahalok. Povo mos bele hili dalan no hanorin la los. Iha tempo nee povo precisa mane no feto nebe koalia sai ho aten brani buat nebe povo halo la los. Mane no feto nebe tan hadomi los povo, sira la tauk koalia sai.

Iha povo nebe la iha ema nebe husu ema hakribit buat nebe la los no injusto, povo nee bele haluha nia “conciencia”. Aat liu iha sociedade mak halo nonok profeta sira nia lia fuan.

 

La iha ema ida mesak

Sarani balun hanoin sira diak liu ema seluk. Sarani balun hanoin Maromak mak Aman nebe iha oan barak maibe Nia preocupa ema nebe diak deit. Sarani mos dehan, ema iha kreda deit mak hetan maksoin.

Iha sorumutuk Concilio Vaticano II, dehan: “Maromak la dook husi ema nebe buka Nia. Ema hotu simu husi Nia buat hotu, moris no inspiraSão, no mos hakarak ema hotu-hotu hetan maksoin”. (Husi Lumen Gensium 16). Ida nee kreda nia hanorin, maibe sarani barak la fiar ida nee.

Marorak fo moris ba ema hotu tan domin, NIa tau matan ho neon tomak ba ema ida ida. Nia bolu ema hotu, no dudu sira ba moris rohan laek iha comuniaun ho Nia. La iha ema ida iha historia nebe Maromak la hamutuk ho nia iha nia laran. Iha nebe iha ema ida, Maromak sempre hela iha neba ho nia no sempre hatudu iha nia laran Maromak nia maksoin. Maromak nia domin la husik ema ida. São Paulo dehan: “Maromak la fihir ema”. (Rom.2,11).

Bainhira ema husik Jesus iha Nia aldeia Nazaré, Jesus hanoin istoria feto-faluk ida iha Serepta no Ema Síria nian naran Naamã, ema nain rua ema malae no jentiu. Jesus hakarak ema hatene Maromak tau matan ba nia Oan sira hotu, la los ba ema husi nia povo de’it. Maromak la tuir ita ema nia hanoin no la halo discriminaSão. Ema hot-hotu mak Nia Oan: ema nebe sarani, ema nebe husik sira nia fiar ba Maromak, ema nebe fiar maromak seluk ka la fiar maromak ida. Maromak la husik ema ida!.

Pe. Jose Antonio Pagola

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *