shadow
Diocese de Dili > NOTÍCIAS > REFLEXÃO > Leitura no Reflexão IV Domingo da Quaresma (ANO C)

Leitura no Reflexão IV Domingo da Quaresma (ANO C)

Primeira Leitura               Jos. 5, 9a, 10-12

Lia housi Livro Josué:

Iha loron hirak nebá, Na’i lia tun ba Josué, dehan: “Ohina Ha’u hasai Egipto nia todan housi imi”. Israel oan sira harí ai-hun iha Guigal, hafoin, sira halo festa Páscoa iha loron sanulu resin haat fulan uluk nian loraik, iha rai tetuk Jericó nian. Iha loron festa Páscoa, katak: pão la tau fermento ho terigo musan sona de’it. Iha loron ne’e duni tuir páscoa, maná la monu tan ona, tan sira hahú han ai-han rai nebá ninian. Israel oan sira la koko tan ona maná; maibé hahú iha tinan ne’e, sira han ai-han hasai housi rai Canaã”.

Maromak Futar Lia.

 

Salmo Responsorial Sal.                                                                                                                                         34(33), 2-3. 4-5. 6-7

Refrão : Ema hotu hatene: Maromak di’ak tebes!!! Repete-se

Hana’i nafatin ha’u Na’in;

Ha’u ibun hahí kalan loron.

Maromak ha’ nia kbiit,

Ki’ak sira ksolok rona Nia. Refrão

 

Ita haklaken Na’i nia beran,

Hamutuk hawelok nia naran.

Ha’u buka, Maromak rona ha’u,

Sadia ha’u housi susar laran. Refrão

 

Hahí Maromak, imi sei haksolok;

Imi neon sei la susar.

Ki’ak ba buka, nia sei hetan tulun,

Hetan tulun ba nia susar. Refrão

 

Segunda Leitura                                                                                                                                                              2 Cor. 5, 17-21

Lia housi São Paulo nia surat ba sarani sira iha Corinto:

Maun-alin sira: Ema nebé moris ho Cristo, ema ne’e ema foun duni. Buat uluk nian liu ona: buat hotu hola ilas foun ona. Buat hotu mai housi Maromak. Hodi Cristo, Maromak badame malu ho ita; Nia haruka mai hala’o knar dame malu nian. Tan hodi Cristo, Maromak badame malu ona ho mundo, Nia la hanoin tan ema sira nia salan; Nia haruka duni ami tatoli lia dame malu nian. Tan ne’e, ami Cristo nia saseluk, basá, hodi ami, Maromak lia tun ba ema sira. Hodi Cristo nia naran, ami husu buat ida ne’e ba imi: katak, badame malu ho Maromak ba! Cristo maski sala laek, tan ita, Maromak halo Nia nu’udar maksalak, atu housi Nia, ita bele sai santo iha Maromak futar oin”.

Maromak Futar Lia.

 

Aclamação                                                                                                                                                                                   Lc. 15, 18

Refrão : Glória ba Ita Boot Cristo Maromak Futar lia!! Repete-se

Ha’u ba ona, Ha’u ba hamutuk ho Ha’u Aman,

Hodi dehan ba Nia. “Aman, ha’u sala hasouru

Lalehan, ha’u sala hasouru Ita”. Refrão

 

Evangelho                                                                                                                                                                       Lc. 15, 1-3. 11-31

Na’i Jesus Cristo nia Evangelho nu’udar São Lucas haktuir:

Iha tempo nebá, ema publlicano sira no maksalak sira, hakbesik hotu ba Jesus, atu rona Nia. Maibé, ema Fariseu no ema Escriba sira ibun botu-botu ba malu, hodi dehan: “Ema ne’e simu maksalak sira, hodi han hamutuk ho sira”. Tan ne’e, Jesus haktuir aiknanoik ida ne’e ba sira: “Ema ida iha oan mane na’in rua. Ida kiik dehan ba nia aman: ‘Aman, fo ona riku-soi nebé kona mai ha’u’. Aman ne’e fahe riku-soi ba oan sira. Liu tiha loron ruma, oan mane kiik ne’e, halibur tiha nia riku-soi hotu, nia la’o ba rai ida dook teb-tebes. Iha nebá, nia halo nabén hotu nia soin, hodi moris aat liu. Halakon tiha hotu nia soin, rai hamlaha boot. Nia hahú hamlaha. Tan ne’e, nia ba husu serviço ba ema rai na’in ida, nebé haruka nia ba hein fali nia toos. Nia kan teb-tebes atu han fahi-etun, maibé, ema ida la fo. Tan ne’e, nia hanoin iha nia laran, hodi dehan: ‘Atan sira iha ha’u aman nia uman, la susar ba ai-han, maibé ha’u iha ne’e, mate ba hamlaha! Ha’u sei hamriik ba ko’alia ho ha’u aman, hodi dehan: ‘Apá, ha’u sala hasouru lalehan, ha’u sala hasouru ita. Ha’u la soin ona, atu ita haré ha’u nu’udar oan. Haré hanesan atan ida’. Nia hamriik duni ba buka nia aman. Sei dook hela, nia aman haré tiha ona nia; nia aman hanoin nia teb-tebes, halai ba hakoak tiha hodi re’in nia. Nia dehan: ‘Ha’u aman, ha’u sala hasouru lalehan, ha’u sala hasouru ita. Ha’u la soin ona ita bolu ha’u oan’. Maibé, nia aman dehan ba atan sira: ‘Imi lori lalais mai, unuk ida kmanek liu, atu fo hatais nia. Tau kadeli ida ba nia liman, tau mos sandáilas ba nia ain. Ba hola karau oan bokur ida, lori mai oho. Ita han, hodi halo festa ida, basá, ha’u oan ida ne’e mate tiha foin moris fali, nia lakon tiha, foin hetan fali’. Sira hahú daudaun halo festa. Maibé, oan mane boot iha hela toos. Wainhira nia fila mai, nia rona ema hananu hodi hakse’ek. Nia bolu atan ida hodi husu kona ba hakse’ek ne’e. Atan ne’e dehan: ‘Ó nia alin fila fali mai ona; ó nia aman haruka oho karau oan bokur, tan ó alin fila ho isin di’ak’. Nia laran nakali, lakohi tama ba uman. Nia aman sai mai liur hamaus nia, atu tama. Nia hatán dehan: ‘Tinan hira ona ha’u serbí ba ita, ha’u halo tuir nafatin ita hakaran, maibé, ita la fo bibi oan ida atu haksolok ho ha’u belun sira. Maibé, ita oan ida ne’e to’o mai, oan nebé halo nabén nia soin ho feto aat sira, ita oho kedas karau oan bokur ida ba nia. ‘Nia aman dehan: ‘Oan, ó hela nafatin ho ha’u, buat hotu nebé ha’u nian, ó nian. Maibé, ita sei halo duni festa ida hodi haksolok, basá, ó nia alin ida ne’e mate tiha moris fali, lakon tiha hetan fali’.

Lia Maksoyn.

 

Hanoin kona ba ó rasik nia fiar:

Iha parábola ne’e Jesus hatudu mai ita Maromak haksolok tebes wainhira ita sala na’in bá buka fali Nia.  Alin ki’ik ne’e fila kotuk ba nia aman. Nia hakarak kedas riku soi nebé nia sei simu wainhira nia aman mate. Nia hakribi nia relijiaun no nia kultura, halo nia riku soi nabeen ba buat aat no estraga nia moris. Jesus deskreve Maromak hanesan Aman Domin Nai’n liu aman hotu.  Nia halai hasouru nia oan hanesan nia haraik an fali ba nia oan.  Nia hakarak simu fali nia oan mane ki’ik maski nia oan fila tanba nia hamlaha. Istória nia parte kona ba maun boot hatudu katak dala balu ema nebé konsidera sira an hanesan ema di’ak, sira laiha hahalok hanesan Maromak domin nian. Istória kona ba oan mane boot ne’e hanesan dezafiu ida mai ita.  Istória ne’e nia parte importante mak Aman hadomi no perdua na’in.

 

EVANGELHO – Lc 15,1-3.11-32

Ita kontinua iha “dalan ba Jerusalém”, dalan espirituál ne’ebé Jesus halo ho eskolante sira, hodi prepara sira sai sasin Reinu nian iha ema sira hotu nia oin.  Kapítulu 15 tomak dedika ba ensinamentu kona-ba laran-sadia: iha ai-kanoik tolu. Lucas aprezenta katekeze ida kona-ba Maromak nia laran-di’ak no domin ne’ebé hakarak lolo liman ba ema hotu ne’ebé teolojia ofisiál esklui no tau dook. Hahú ho farizeu no eskriba sira nia murmurasaun ne’ebé, iha publikanu no sala-nain lubun boot be rona Jesus, sira murmura: “ema ne’e simu sala-nain sira no han ho sira”. Simu publikanu no sala-nain mak buat ruma eskandalozu, iha farizeu sira nia perspetiva; seidauk susede katak, ema di’ak sira han ho sira, kria lasu familairidade no irmandade ho sira hadulas meza… Farizeu sira-nia konkluzaun la seluk: Jesus la bele mai husi Maromak tanba, iha doutrina tradisionál nia perspetiva, sala nain sira la bele hakbesik Maromak. Iha kontestu ida-ne’e mak Jesus aprezenta “ai-kanoik Oan ne’ebé soe hela uma”. Ai-kanoik ida Lucas nian mesak.

 

MENSAGEM

Ai-kanoik aprezenta personajen na’in tolu: aman, oan mane ki’ik no oan mane boot. Ita ba hare uitoan figura sira ne’e. Personajen sentrál mak aman. Nia mak figura exesionál, ne’ebé tau hamutuk respeitu ba oan sira nia liberdade no desizaun, ho domin gratuitu lahó limite. Domin ida-ne’e hatudu iha emosaun ne’ebé nia iha bainhira hakoak nia oan mane ne’ebé fila, maski la hatene se oan ne’e muda ninia atitude foti-an no auto suficiénsia nian hasoru nia aman no nia uma. Aman nia domin mak domin ida ne’ebé la muda, maski oan sai rebelde; aman ida ne’ebé kontinua hadomi, apezarde oan nia auzénsia no infidelidade. Aman nia domin nia konsekuénsia simboliza liu husi “kadeli”, símbolo autoridade nian (kf. Gn 41,42; Est 3,10; 8,2) no iha sandália sira ema libre nian. Hafoin, mai oan mane ki’ik. Nia mak oan ingratu ida, laiha respeitu no ulun toos, ne’ebé ezije husi nia aman liu fali buat ne’ebé ninia direitu (lei judaika dehan katak oan ki’ik simu de’it 1/3 husi nia aman nia soin – kf. Dt 21, 15-17; maibé, maski divizaun propriedade sira nian bele halo durante aman nia moris, oan sira la iha asesu atu foti soin sira se aman seidauk mate – kf. Sir 33, 20-24). Aleinde ne’e, nia husik uma no aman nia domin no hamohu soin sira ne’ebé nia aman tau iha nia liman. Ne’e mak ilas ida egoísmu nian, foti-an nian, autosuficiénsia nian, frivolidade nian (levianu), irresponsabilidade total nian. Ikus nian nia komprende moris mamuk ne’ebé nia hala’o no lahó sentidu, dezespe rumoris egoísmu  no  auto suficiénsia nian nune’e, hola korajen atu ba hasoru nia aman nia domin. Finalmente, ita iha oan mane boot. Nia mak oan “la sala”, ne’ebé halo nafatin buat ne’ebé nia aman haruka, ne’ebé kumpre regra sira no nunca hanoin atu husik espasu kómodu no maksimuk, katak aman ninia uma. Maski nune’e, ninia lójika mak lójika “justisa” nian no la’ós lójika “laran-sadia” nian. Nia hanoin katak nia iha kréditu aas liu fali nia alin no la komprende no la aseita atu nia aman ezerse ninia direitu laran-sadia nian no simu fali ho ksolok, oan mane rebelde. Ida-ne’e mak ilas farizeu no eskriba sira-nian ne’ebé inter pela Jesus: tanba sira kumpre ezijénsia hotu Lei nian, sira despreza ema sala-nain sira no hanoin katak ida-ne’e mós mak tenkeser Maromak nia lójika. “Ai-kanoik aman laran-di’ak no laran-sadia nian” hakarak aprezenta mai ita Maromak nia lójika. Maromak mak Aman laran-di’ak, ne’ebé respeita ho modu absolutu oan sira nia liberdade no desizaun sira, maski sira uza liberdade ne’e atu buka ksolok ho dalan la loos. No, sáde’it mak akontese karik bá, nia kontinua hadomi no hein ho ánsia atu oan rebelde ne’e fila fali. Bainhira hasoru fali, nia simu ho domin no integra fali nia iha ninia família. Ne’e mak Maromak nia ksolok. Iha Maromak domin nian ida-ne’e, laran-di’ak nian, laran-sadia nian,  ne’ebé haksolok ho oan ne’ebé fila fali, mak ita iha certeza atu hasoru bainhira ita fila fali. Ai-kanoik hakarak sai mós konvite ida atu husik dinámika domin nian ida-ne’e lori ka gia ita  iha julgamentu hasoru ita-nia maun-alin sira. Liufali “justisa”, mai ita husik atu laran-sadia mak gia ita, hanesan Maromak nia hahalok rasik.

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *