shadow
Diocese de Dili > NOTÍCIAS > HOMILIA DO BISPO > ITA HAHU TEMPO FOUN IDA KATAK ADVENTO

ITA HAHU TEMPO FOUN IDA KATAK ADVENTO

Ohin ita hahu tempo foun ida katak ADVENTO. Ita hanaran tempo foun tanba iha Calendário Liturgia Romano nian mak hahu housi Janeiro ba hotu iha Desembro. Maibe iha Calendário Liturgia nian hahu housi ADVENTO ba remata iha FESTA CRISTO LIURAI. Ne’e duni ohin ita hahu tempo foun tempo ADVENTO nian. Tanba ne’e mak ohin ita hahu Primeira Semana ADVENTO nian. Iha Igreja sira simbólicamente sempre hahu tau lilin 4 iha Uma Kreda. Sunu Lilin 4 ne’e hatudu katak ita hahu ona tempo foun.

ADVENTO hanesan ita hotu hatene katak prepara ba ida ne’ebe atu mai. Uluk nanain wainhira koalia kona ba Calendário, saida mak valor ka folin Calendário Liturgia ninian mai ita! Ne’e duni ita hanoin kona ba ADVENTO tinan foun ne’e ita hahu ona Calendário foun 2020 ninian e ita husik hela ona Calendário tuan. Ne’e katak tempo ne’e Calendário hatudu mai ita katak ita ema ne’e moris iha tempo ida nia laran. Tempo katak buat hotu ne’e liu. Ita ema ne’e moris iha tempo. Ita iha ita nia hun e ita mos iha nia rohan. Maibe ida ne’ebe laiha hun no rohan mak Maromak de’it ne’ebe ita bolu Eterno. Maibe ita ema ne’e lae! Ita ema ne’e ida ne’ebe temporário, passageiro ne’ebe liu. Maibe dala barak ita moris hanesan tiha Maromak hodi haluha tiha katak ita ne’e passageiro. Ita haluha tiha katak ita moris iha rai ne’e temporário de’it. Dalaruma ita moris iha rai ita haloan katak rai ne’e ita nian, sasan ne’e ita nian hodi halo ita nian hanoin sira ne’e as liu tiha fali Maromak. Então dala barak ita moris haluha tiha ita nia identidade, ita nia natureza ema nu’udar criatura laos criador.

Criatura katak ita ne’e iha ida ne’ebe halo katak ita mai housi ida ne’ebe criador katak Maromak. Tan ne’e mak Calendário Liturgia ne’e bolu ita atu hare fila fali ba ida-idak nia an. Tinan-tinan quando ita hau tempo foun hanesan ADVENTO ne’e hahu koalia mai ita katak ita ema ne’e lao rai, ita moris iha rai ne’e mos temporário de’it; balu moris iha to tinan 10, balun moris to tinan 20, balun 40, balun 50 hanesan Bíblia dehan ne’e ne’ebe forte liu ne’e moris to’o tinan 70/80. Ida hatudu mai ita katak ita laos nain ba moris ida ne’e. Então Liturgia convida ita mos atu moris hanesan ema matenek atu ita mos dalaruma husu ba ita nia an; ha’u moris ba saida? tanba sa mak ha’u moris? Ha’u nia moris iha rai ne’e ba buka los saida? ha’u moris ba osan! Ha’u moris ba poder! Ha’u moris ba riku! Ha’u moris de’it atu bele hetan de’it buat hotu ne’ebe isin nia hakarak! Maibe ita bele dehan katak ohin ó riku aban riku iha fali ema seluk. Ohin ó dehan katak ó nia saúde mak diak liu aban ó moras no sente katak ó fraco liu iha mundo ida ne’e. Ohin ó sente katak ó mak força liu aban força ne’e iha fali ema seluk.

Ne’e duni Calendário Liturgia convida ita atu ita fila fali husu ba ita nia an; saida mak ha’u buka iha ha’u nia moris nu’udar ema! Saida mak ha’u buka iha ha’u nia moris nu’udar sarani! Iha ha’u nia tinan 10,20,50 ne’ebe Na’i Maromak fó mai ha’u ne’e saida los mak ha’u tau iha ha’u nia preucupação! Ida ne’e mak ADVENTO convida ita atu fila fali hodi hein Jesus ne’ebe mai tiha ona ita atu celebra fila fali iha tinan-tinan iha loron NATAL nian. Katak Calendário Liturgia nian ne’e convida ita hodi fanun ituan ita durante ita lao mai to’o iha tempo ida ne’e dalaruma ita keta lao sala karik, lao karik la tuir dalan, lao de’it tuir ita nia hakarak karik ita koko atu hare fila fali atu bele prepara an nafatin. Hanesan Evangelho ohin dehan; Matan Moris no Neon Nain.

Ha’u hakarak kaer liafuan ida iha São Paulo nian ne’ebe ita rona iha Segunda Leitura; Soe ba dook hahalok nakukun nian hodi tau fali hahalok naroman nian. são Paulo convida ita iha tempo ADVENTO ida ne’e nia laran se ita hakarak duni prepara ita nian an koko atu hare tok keta halo hahalok nakukun nian domina hela ha’u mos karik. Tan ne’e buka atu husik hahalok nakukun ninian no buka atu foti buat ne’ebe naroman ninian.

Ita husu então hahalok nakukun nian mak saida? maluk doben sira, ita tinan ida ne’e foin daudaun ita celebra tinan 20 ita nia Consulta Popular e ita mos celebra tinan 20 INTERFET tama iha Timor, ita nia ukun rasik an mos halo ona tinan 18, ita hare ba kotuk katak funu iha Timor ne’e laiha tiha ona. Uluk mak ita funu hasoru ita nia Invasor sira ita barak mate, terus, violência, buat hirak ne’e hotu mak hetan tiha ona ita nia Independência. Ne’ebe ohin loron ita Ukun rasik an tiha ona, maibe dala barak saida mak ita hare, saida mak ita rona, laos violência mak continua! Ita rona nafatin dala barak ema trata malu, tolok malu, sadik malu, hamoe malu, tuda malu, ta malu, Oho malu lao nafatin iha ita nia rian. Violência continua iha grupo ida ne’e ho grupo ida neba, derepente de’it iha grupo desconhecido ida oho ida ne’e, ita la hare ita nia inimigo maibe derepente ita rona katak ema ida mate iha fatin ida ne’e, mate iha fatin neba. E violência ita hare katak sei buras nafatin. Hare ba buat hirak ne’e hotu ita bele husu ba ita nia an; tanba sa mak sei mosu comportamneto hirak hanesan ne’e? tanba sa mak sei iha ema buka malu nafatin? Tanba sa mak sei iha ema oho malu nafatin, trata malu nafatin, ta malu nafatin. Liafuan desconhecido ne’e ita rona bebeik iha ita nia rain. Quando iha ema ruma mate no lakon ita usa nafatin katak nia ema desconhecido ida. Ne’e atu dehan katak iha ita nia segurança sira nia oin ita halai buka atu subar housi Lei, maibe iha Maromak nia oin ita nunca atu subar. Ita bele halai housi segurança, ita bele halai prisão Becora, maibe ita lori hela ita nia conciência, ita lori hela todan boot ida, ita la hakmatek. Ida sei hanesan kanek ida ne’ebe continua book ita nia laran halo ita la hakmatek tanba ita nia conciência mak acusa ita todan liu fali ita ba hela iha Prisão. Maibe atu dehan de’it katak hirak ne’e hotu ita husu nafatin ba ita nia an tanba sa mak hahalok ida ne’e sei mosu nafatin.

Hahalok hirak ne’e mak ohin São Paulo ohin dehan; Hahalok sira nakukun ninian. Ida ne’e mak Segunda Leitura ohin convida ita iha tempo ADVENTO nian ne’e atu bele identifica, ida-idak koko hare ba nia an hodi reconhece katak ha’u mos sei iha hahalok nakukun ruma, ha’u hasai no soe ba dook hahalok nakukun ninian hodi buka atu hatais, buka atu usa hahalok naroman ninian.

Saida mak hahalok naroman ninian? Respeito malu, hadomi malu, la ódio malu, maibe hatene hadomi, hatene buka dame, hakarak atu buka hametin unidade nafatin. Então ida ne’e atu dehan naroman no naroman ida ne’e mai housi ne’ebe? Mai ita sarani CRISTO mak naroman ninia hun. Ida ne’ebe ita prepara iha ADVENTO ne’e atu bele iha tempo NATAL Nia bele lori naroman ida ne’e haroman fila ita hotu.

Jesus rasik dehan: Laos hodi nehan mak selu nehan, matan selu ho matan, maibe Nia dehan; Hadomi ó nia funu baluk sira, reza ba ema ne’ebe halo a’at ó. Ida ne’e mak ita dehan novidade, ida ne’e mak halo ita sarani ne’e diferente housi ema seluk, ida ne’e mak missão sarani sira nian atu hadomi, ida ne’e Jesus convida ita atu halo buat ne’ebe ema dehan katak impossível sai possível. Ida ne’e laos buat ne’ebe foin mosu, ita hare kedas ona iha Primeira Leitura Profeta Isaias koalia tiha ona iha tempo barak molok ita nian Jesus Cristo nian Isaias haklaken tiha ona buat ida ne’e. Nia dehan: Foho a’as mak Maromak horik fatin, ema barak ba iha neba ba buka Maromak. ida ne’ebe buka Maromak ba horik iha Maromak nia kadunan. Ema ne’ebe buka Maromak saida mak sei mosu; ema ne’ebe buka duni Maromak sei nakfilak Instrumento funu ninian hodi halo sasan sira agricultura ninian.

Ne’e duni maluk doben sira wainhira koalia kona ba violência hirak ne’e ita dehan violência hirak ne’e mai housi ne’ebe, ódio maluk hirak ne’e hotu mai housi ne’ebe, buat hirak ne’e hotu nia hun fila fali ba ita ema nia hanoin a’at, egoista, tanba hanoin ha’u nia an de’it, ha’u mak ema ne’ebe hakiak violência, ha’u mak ida ne’ebe odio malu nain, ha’u mak ida ne’ebe gosta atu hirus, ha’u mak ida ne’ebe gosta atu hirus no ha’u dala barak susar atu compreende ema seluk. Ida ne’e fó hanoin de’it mai ita sarani katak wainhira ita koalia kona ba sala boot ulun hitu ne’e mai housi ita. Katak iha ita nia an ne’e iha buat ida foti an, iha ita nia an iha buat ida barukten, iha ita nia an iha buat ida hirusten, iha ita nia an iha buat ida hanoin an nian, iha ita nia an iha buat ida hanoin a’at nian. ne’e duni buat a’at ne’e ita hotu iha maske Jesus mai hodi ninia terus no mate atu kasu ita nia hahalok hirak ne’e, maibe dala barak hahalok hirak ne’e sei buras nafatin. Tan ida ne’e mak tempo NATAL nian, tempo ADVENTO ninian convida fila fali ita ida-daik atu hare ba ita nia an, hare ba ita nia moris oinsa ita buka atu hakonu ita nia fuan liafuan dame, domin, ho ida ne’e de’it mak ha’u fiar katak ita bele sai protagonista ba desemvolvimento, protagonista ba progresso iha ita nia rai laran.

Ohin ita sarani liu-liu sarani Tohu-Meta contente, haksolok marca história foun tanba Capela foun, rehabilita Capela. Tanba ne’e ba Amo Pároco, Chefe Suco, sarani tomak ha’u fó parabens ba imi nia esforço tomak atu rehabilita Capela ne’e sai foun iha tempo foun nian laran atu hakatk ba loron NATAL ninian. Ha’u fó parabens ba imi tanba imi mos sente duni ona katak dala barak ne’e ita nia rate sira ne’e ita halo buras teb-tebes, gasta osan barak, ita nia uma lisan sira ita gasta buat barak, maibe dalaruma Maromak nia uma dalaruma ita la preucupa.

Capela laos bispo nian, Capela laos Pároco nian, maibe Capela ne’e sarani Tohu-Meta ninian. Capela ba ita sarni ne’e fatin ida ne’ebe ita sarani hasoru malu ho Na’i Maromak. Se ba iha fatin ne’ebe ita atu ba toba hanesan Rate nian ita nian ruin hela iha neba, ita nia Espírito lahatene iha ne’ebe, ita halo mesak furak no halo festa tan iha neba. Ita nia uma lisan sira ne’ebe atu hanoin de’it kona ba ita nia abut ka hun, maibe ita nia uma lisan labele representa fali Maromak. Maromak mak iha lisan sira ne’e hotu nia leten. Dala ruma ita nia uma lisan sira ita hadia diak liu fali, maibe ba Maromak ita la tau matan hodi haluha tiha.

Tan ne’e ha’u fó parabens ba sarani Tohu-Meta maske sacrifício hotu ne’ebe imi halo, maibe ohin imi bele inaugura imi nia Capela hodi hakarak mos halo duni fatin ida ne’e ita tama ita bele hakmatek hodi bele reza, ita bele hanoin kona ba Maromak. capela ida ne’e halo laos atu ema hare de’it, maibe Capela ida ne’e halo atu sarani bele mai iha ne’e hodi hasoru malu ho Maromak.

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *