shadow
Diocese de Dili > NOTÍCIAS > REFLEXÃO > Hanoin kona ba ó rasik nia fiar

Hanoin kona ba ó rasik nia fiar

Premeira Leitura                                                                         Is. 40. 1-5, 9-10

Lia housi Livro Profeta Isaías

Ita Maromak lia tun nune’e: “Imi haksolok, haksolok Ha’u nia povo. Imi fo kbiit ba Jerusalém nia fuan hodi hakilar ba nia, katak: Nia knar to’o ona rohan, nia salan kasu tiha ona; nia simu tiha ona housi Na’i futar liman kastigu maka’as ba nia salan sira hotu”. Lian ida haklaken: “Imi hadi’a Na’i nia dalan iha rai-fuik maran. Imi loke dalan terik ida ba Na’i, iha rai-fuik. Rai klean sei nakonu, foho no kaletek sai tetuk; rai tarak sei kawer, rai lulun sei tetuk. Iha loron ne’e, sei hatudu Na’i nia glória, kriatura tomak sei hamutuk sei haré glória ne’e, basá, Na’i futar ibun ko’alia!” Sa’e ba foho aas ida, ó be haklaken Lia-foun di’ak ba Sião! Foti lia maka’as, ó be haklaken Lia-foun ba Jerusalém! Foti ó lian, keta ta’uk, hodi hetan ba Judá nia cidade sira: “Imi nia Maromak mak nebá!” Na’i Maromak atu to’o daudaun ho kbiit: Nia futar liman sei hatudu kbiit maka’as. Nia prémio mai ho Nia; Nia kolen mai uluk liu Nia. Nu’udar bibi-atan nebé tau matan ba nia bibi-sira. Nia kaer bibi-oan sira iha liman, ko’us, la’o tuir bibi-inan sira be fo susu”.

Maromak Futar Lia

 

Salmo Responsorial                                                                                                                                                      Sal. 84 (85), 9ab-10, 11-12, 13-14

Refrão:   Hatudu Ita domin mai ami,

                   haraik Ita Maksoyn mai ami. Repete-se

 

Ha’u rona daudaun buat sá Na’i dehan:

Maromak haklaken damen.

Nia Maksoyn besik ba ema be hamta’uk Nia,

Nia glória horik iha ita rain. Refrão

 

Ksolok no domin sei hasouru malu

damen no justiça sei re’i malu.

Laran mós sei mosu housi rai

justiça tun housi lalehan. Refrão

 

Na’i haraik buat nebé di’ak, ita ra’in sei fo fuan.

Justiça sei la’o iha Nia futar oin,

damen sei la’o tuir Nia futar ain-fatin. Refrão

 

Segunda Leitura                                                                                                                                                                                           2 Ped. 3, 8-14

Lia housi São Pedro nia surat

Doben sira: Buat ida mak imi labele haluha; Loron ida iha Na’i futar oin, hanesan tinan rihun ida; Tinan rihun ida, hanesan loron ida. Na’i la hein kleur, atu halo tuir buat nebé Nia dehan hela, hanesan ema balun hanoin kona ba kleur ne’e; ne’e tan Na’i laran di’ak mai ita, tan Nia la kohi ema balu lakon, maibé ema hotu bele hakribit salan. Maibé, Na’i nia loron sei to’o mai hanesan ahu-na’in ida: Iha loron ne’e, lalehan sira sei liu ho tarutu, ema isin sira hotu ho manas sei namkari hotu, rai ho ninia bóok-an, sei sai mohu. Buat hotu atu naksobu hanesan ne’e, oin sá mak la sai di’ak tebes kona ba moris santo no oração, hodi hein atu la’o lalais Maromak nia loron, loron nebé, lalehan sira hodi áhi sai naksobu hotu buat isin sira ho manas sai nabén! Maibé, tuir Nia hakotu lia, ita hein lalehan foun, rai foun, nebé horik justiça. Ne’e duni, doben sira: wainhira imi hein buat hirak ne’e hotu, buka moris di’ak, sala laek, atu Na’i hetan imi iha damen laran.

Maromak Futar Lia

 

Evangelho                                                                                                                                                                                                                   Mc. 1, 1-8

Na’i Jesus Cristo nia Evangelho nu’udar São Marcos haktuir

Jesus Cristo, Maromak Oan nia Lia-foun di’ak, Nia hahú: “Ha’u haruka Ha’u manu-ain ba uluk ó oin, hadi’a dalan ba ó. Lian be hakilar iha rai-fuik maran: ‘Hadi’a Na’i nia dalan, halós nia dalan terik!” Nune’e mak João Baptista mosu iha rai fuik maran, hodi haklaken Baptismo ida penitência nian atu kasu salan. Ema rai Judeia tomak, ema Jerusalém hotu ba hasouru nia, hodi konfessa sira salan. João hataís kamelo fulun, kesi knotak ho futu-kabun na’an kulit ida. Nia han lalaek no wani-wén. Nia hanourin hodi dehan: “Tuir ha’u, sei to’o mai Ida nebé maka’as liu ha’u, ha’u la soyn atu hakru’uk hodi kore Nia sandailas talin. Ha’u sarani imi ho wé, maibé Nia sei sarani imi ho Espírito Santo”.

Lia Maksoyn

 

Hanoin kona ba ó rasik nia fiar 

Hadeer no matan moris iha tempu ne’e, ita la mesa-mesak ba hein no prepara-an ba simu Jezus. Ema barak mak la’o ona iha dalan ne’e molok ita atu liu. Dalan sira hodi fiar nian atu hatene Maromak nia prezensa mak hosi profeta Izaías.  Primeira leitura ohin nian hosi Profeta Izaías nebé ko’alia kona ba Maromak hanesan ema ho domin, no Maromak hanesan bibi atan nebé tau matan di-di’ak ba bibi nebé kbiit laek sira. Ne’e mak Maromak nia imajem ida nebé Jezus hatudu iha Nia moris.   Evanjéliu ne’e kona ba Joaun Batista iha rai fuik. Nia hanorin kona ba arrependimentu, nebé dehan katak “ fila hahalok tomak.” Ema barak la’o ba hetan ho Nia atu rona Nia mensajen, atu tau ba kotuk sira nia hahalok moris uluk nian, atu simu perdaun no hakfilak sira nia hahalok. Sira mai iha mota atu simu Batismu hodi hatudu sira nia mudansa iha sira nia moris laran. Sira presiza hatene katak Maromak sempre hamutuk beibeik ho sira hanesan mos ita tomak atu hatene Maromak nia prezensa iha ita nia moris lor-loron.  Joaun Batista ko’alia ba ema sira kona ba Maksoin nebé atu mai ne’e Nia sei sarani ema ho Maromak nia Espíritu Santu, hodi tulun ema hadomi malu no fó tulun ba malu.  Dala ruma ita nia moris hanesan mos dalan nebé presiza hadi’a, dalan ku’ak barak no bele hamosu perigu oi-oin. Jezus, hanesan Bibi-Atan laran di’ak ida, Maromak sempre hamutuk de’it ho ita. Nia tulun ita hakribi ita salan no muda ita nia hahalok.  

 

MENSAJEN 

Testu nia sentru mak João Batista (vers. 2-3) nia misaun, pregasaun (vers. 4), reasaun ouvinte sira nian (vers. 5), ninia estilu moris nian (vers. 6) no João nia sasin kona-ba Jezús (vers. 7-8). João nia misaun mak sai “manu-ain” ne’ebé prepara “Mesias”, “Maromak nia Oan” (vers. 2) nia dalan. Atu aprezenta João nia misaun, autór foti sitasaun atribui ba Profeta Isaías maibé, loloos, ne’e mak konjuntu afirmasaun sira hasai husi Ézodu (kf. Ex 23,20), Isaías (kf. Is 40,3) no Malaquias (kf. Mal 3,1): “Ha’u haruka Ha’u manu-ain bá uluk Ó, atu hadia dalan ba Ó.  Lian ida ne’ebé hakilar iha rai-fuik  maran: Hadia Na’i nia dalan, haloos Nia dalan terik”. Akumulasaun sitasaun sira-nian foti husi Torah no Profeta sira sujere katak João mak Maromak nia manu-ain ne’ebé promesa antiga sira ko’alia, no tenke mai atu haklaken no prepara Maromak nia Povu atu simu Jahwéh nia intervensaun definitiva iha ema sira nia istória. João nia pregasaun mak “batizmu ida atu kasu salan sira” (vers. 4). Tuir katekeze judaika, Mesias sei mai bainhira Israel, sai komunidade santa Maromak nian… Tanba ne’e, molok Mesias to’o, Povu tenke halo dalan purifikasaun no konversaun nian, atu sai filafali Povu santu ida. “Batizmu peniténsia nian” (literalmente, “batizmu konversaun nian” – eh “metanoia”) ne’ebé João propoin iha kontestu ne’e mak konvite ida ba mudansa radikál moris nian, komportamentu nian, mentalidade nian. Iha judaizmu ita hetan ritu oioin tama iha bee-laran. Iha mós ritu ida atu integra “prosélitu sira” (jentiu ne’ebé adere ba judaizmu) iha komunidade Maromak nia Povu nian. Iha João nia perspetiva, provavelmente, “batizmu” ne’e mak ritu ida inisiasaun nian ba komunidade mesiánika: ema ne’ebé aseita “batizmu” ne’e hakat ba moris foun no aseita integra an iha komunidade Mesias nian. João halo nia pregasaun “iha rai-fuik maran”. “Rai-fuik maran” iha kontestu judaiku, mak fatin Maromak nia Povu realiza dalan purifikasaun no konversaun nian. Iha rai-fuik mak Israel oan sira ne’ebé sai husi Ejitu hakat husi mentalidade atan nian ba mentalidade ida ema livre nian, husi mentalidade egoizmu nian ba mentalidade ida partilla nian, husi atitude ida lahó empeñu ba Aliansa ho Jahwéh, husi deskonfiansa iha relasaun ba proposta libertadora ne’ebé Moisés aprezenta ba sira iha konfiansa totál ba Maromak ne’ebé kumpre nia promesa sira no Povu nia hun moris nian no liberdade nian. João nia pregasaun fó hanoin ba Israel oan sira nesesidade atu fila fali ba “rai-fuik maran” no halo dalan hanesan bei-ala sira halo. Oinsá mak João nia interlokutór sira reajem ba ninia proposta sira? Marcos hateten katak “Ema rai Judeia tomak, ema Jerusalém hotu ba hasoru nia, no bainhira sira simu batizmu husi nia iha mota Jordão, sira konfesa sira salan” (vers. 5). Hodi dehan “ema hotu”, Marcos hakarak hateten karákter desizivu no determinante João nia proposta nian: ne’e mak konvite ba konversaun, Maromak nia apelu ikus no definitivu ba ninia Povu. João “hatais kuda kamelu nia fulun, ho futu-kabun kulit nian haleu nia knotak no han lalaek no bani-bee”. João nia estilu moris nian – sóbriu, la kesi an rasik ba buat ida, austeru, simples – mak konvite momoos atu hakribi valór sira mundu nian. Ne’e mak aplikasaun prátika austeridade moris nian no renovasaun atitude sira nian, komportamentu no mentalidade sira ne’ebé João husu ba ninia maluk sira. João nia estilu moris nian konfirma mensajen ne’ebé nia aprezenta.

Aleinde ne’e, João nia estilu moris nian fó hanoin kona-ba profeta Elias ne’ebé, tuir 2 Re 1,8, hatais ho “balada kulit” no “kesi futu-kabun kulit nian haleu nia knotak”. Profeta Elias, tuir mentalidade judaika mak profeta ne’ebé Maromak  hiit sae ba Nia no destina atu mosu fali iha ema nia leet atu haklaken tempu ne’ebé Mesias sei to’o mai (kf. Mal 3,22-24). Identifikasaun fízika João nian ho Elias signifika katak tempu Mesias nian to’o ona no João mak manu-ain ne’ebé sira hein, ho mensajen atu prepara ba Mesias libertadór ne’ebé mai. Saida mak João hateten kona-ba Mesias libertadór ne’e, ne’ebé nia sai manu-ain no mensajeiru? João ko’alia kona-baMesias nia “kbiit” no define ninia misaun nu’udar “fó batizmu ho Espíritu”. Kbiit/fortaleza no don Espíritu nian mak Mesias ninia priviléjiu sira, tuir katekeze profétika (kf. Is 9,6; 11,2). Nune’e, Mesias sei soi Maromak nia kbiit no nia misaun mak komunika Maromak nia Espíritu, ne’ebé nakfilak, hafoun no kria foun ema sira nia fuan.

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *