shadow
Diocese de Dili > NOTÍCIAS > REFLEXÃO > Reflexão “Misa Loron” Natál Na’i Nian

Reflexão “Misa Loron” Natál Na’i Nian

Primeira Leitura                                                                                Is. 52, 7-10

Lia housi Livro Profeta Isaías:

Iha foho sira tutun, kmanek oin sá dame na’in sira ain! Nia mai ho de’it lia-foun kmanek, Nia mai fo hatene Maksoyn, hodi dehan ba Sião: “Liurai mak ó nia Maromak!” Rona ó nia sentinela sira be hakilar! Sira hamutuk haklalak ho ksolok, basá, sira haré ho matan rasik, Na’i fila hikas ba Sião. Uma Kreda Jerusalém, haklalak ho ksolok, basá, Na’i sei haksolok nia povo, Na’i soy duni Jerusalém. Na’i hatudu nia futar liman ba reino hotu-hotu. Rai tomak sei haré ita nia Maromak nia Maksoyn.

 

Salmo Responsorial                                                                                                                                               Sal. 97 (98), 1, 2-3ab, 3cd-4, 5-6

Refrão : Rai ulun rai ikun haré ona Maromak Maksoyn!!! Repete-se

Hananu ba Na’i knananuk foun ida,

tan Nia halo buat kmanek oi-oin.

Nia liman manán funu,

Nia manán, tan Nia futar liman lulik. Refrão

 

Na’i Maromak fo tada Nia Maksoyn;

Nia hatudu Nia justiça ba nação sira;

Nia la haluha Nia domin no laran di’ak ba uma Israel. Refrão

 

Rai ikun rai ulun sasin Maromak Maksoyn.

Rai tomak hananu hawelok ita Na’i.

Iha Na’i futar oin

hananu hawelok Na’i Liurai. Refrão

 

Segunda Leitura                                                                                                                                                                                               Heb. 1, 1-6

Lia housi surat ba Hebreus sira                                                        

Maun-alin sira: Dala barak, oin-oin, Maromak ko’alia ho ita bei-ala sira; uluk hodi Profeta sira; iha tempo ikus ko’alia ho ita hodi nia Oan mane; Oan mane, Nia foti nu’udar sasán tomak nia na’in; Maromak haki’ak mundo hodi Oan mane ne’e. Nia mak ílas Maromak futar isin; Nia mak tane sasán tomak hodi lia-fuan maka’as. Kasu tiha salan nia tusan, Nia hatodan-An ona iha Maromak nia sourin kuana, iha lalehan tutun; Naran nebé Nia simu, boot liu Anjo sira hotu nian; tan ne’e, Nia boot liu Anjo sira. Tebes, ba Anjo ida nebé mak dala ruma Maromak hateten: “Ó Ha’u nia oan, Ha’u hahoris ó ohin”? Eh, “Ha’u sai Nia Aman, Nia Ha’u nia oan”? Na’i Maromak, haruka tiha Nia oan Mane boot mai iha mundo, hateten tan: “Maromak nia Anjo sira, imi sei hana’i ba Nia”.

 

Evangelho                                                                                                                                                                                                             Jo. 1, 1-18

Na’i Jesus Cristo Nia Evangelho nu’udar São João haktuir                

Houri uluk kedas lia-fuan iha nanis; Lia-fuan horik nanis hamutuk ho Maromak; Lia-fuan Maromak nanis. Houri uluk kedas Nia horik hamutuk ho Maromak; Maromak halo sasán hotu hodi Nia! La hodi Nia, buat ida la moris: Nia mak moris na’in! Moris ne’e mak ema nia naroman! Naroman nabilan hela iha nakukun laran, maibé nakukun la hatene Nia! Mane ida mosu mai, Maromak mak haruka: nia naran João, nia mai nu’udar sasin ida atu fó sasin kona ba naroman. Lia-fuan mak naroman lolós, naroman ida be mosu iha rai-klaran; leno ema hotu-hotu. Nia horik duni iha rai-klaran; rai-klaran Nia mak haki’ak, maibé, rai-klaran la hatene Nia! Nia mak buka ninian rasik, maibé ninian sira la simu Nia! Maibé, ema sira be simu Nia no fiar nia naran, Nia haraik kbiit atu sai Maromak oan! Ema sira ne’e laós moris housi ema nia ran, laós moris tuir ema nia isin nia hakaran, laós moris tuir ema nia hakaran, maibé sira moris housi Maromak! Lia-fuan ne’e halo tiha-an ba Mane; Nia moris duni ho ita! Ami haré tebes nia naroman, naroman ida be oan Mane mesak, simu housi nia Aman. Nu’udar oan Mane mesak ida kmanek no lós tebes! João fo sasin kona ba Nia, dehan: “Ema ida ne’e ninian mak ha’u hateten nanis ona: Ema ida nebé sei mai tuir ha’u, Nia uluk liu tiha ha’u, basá, Nia moris uluk liu ha’u!” Lós duni, housi Ninia di’ak barak tebes, mak ita simu di’ak oin-oin tuituir malu. Basá, maski ukun-fuan mai housi Moisés, graça no lialós mai housi Jesus Cristo. Ema ida ladauk haré Maromak: Oan Mane mesak horik ho Maromak Aman, Nia de’it mak haklaken Maromak mai ita!

 

 Tema “Misa Loron” Natál Na’i Nian

Tema Eukaristia ne’e nian ita bele foti husi espresaun “Liafuan halo an ba mane no horik iha ita leet”. Leitura dahuluk haklaken Maromak ne’ebé to’o ona iha nia Povu nia leet. Nia mak liurai ne’ebé lori dame no salvasaun, hodi fó ba Maromak nia Povu tempu ida ksolok rohan-laek nian. Profeta konvida, atu troka laran-triste ho ksolok no hakilar vitória nian. Leitura daruak aprezenta, planu makso’ik Maromak nian. Nia insiste liuliu katak, atu projetu ne’e bele to’o ba nia pontu aas liu hodi haruka Jezús, “Liafuan” Maromak nian ne’ebé ema sira tenke rona no simu. Evanjellu dezenvolve tema ne’ebé trasa iha leitura daruak no aprezenta “Liafuan” moris Maromak nian, sai ema iha Jezús. Nia hatudu “Liafuan”/Oan nia misaun atu kompleta kriasaun dahuluk, hodi halakon buat hotu ne’ebé opoin ba moris no hodi kria kondisaun sira atu ema foun bele moris, ema ho moris naresin, ema ne’ebé moris ninia relasaun filiál ho Maromak. 

 

EVANGELLU – Jo 1,1-18

Kreda primitiva nafatin uza inu/knananuk sira atu espresa no haklaken nia fiar. Prólogu ba Evanjellu João nian ne’ebé ohin aprezenta mai ita mak ezemplu ida inu nian. Ita la iha serteza se João mak halo inu ida-ne’e, ka se autór Evanjellu Dahaat ne’e uza inu sarani ida ne’ebé komunidade dahuluk João nian koñese, hodi adapta atu bele serve nu’udar prólogu ba testu espesiál Evanjellu nu’udar João haktuir. Buat ne’ebé ita iha serteza mak inu/knananuk kristolójiku ne’e to’o mai ita, ho forma profisaun fiar nian, komunidade João nian ne’ebé haklaken fiar iha Kristu nu’udar Liafuan, ninia orijen rohan-laek, nia hun iha Maormak, ninia influénsia iha mundu no istória, hodi posibilita atu sira ne’ebé simu nia sai “Maromak nia oan sira”. Liña boot sira-ne’e mak evanjelista sei dezenvolve iha ninia obra tomak.

 

MENSAJEN

Hodi uza espresaun “horiuluk kedas”, João liga ninia Evanjellu ho relatu kriasaun nian (kf. Gn 1,1), nune’e oferese husi kedas inísiu, xave interpretasaun nian ba ninia hakerek. Buat ne’ebé nia konta mak Jezús iha relasaun ho obra kriadora Maromak nian: iha Jezús sei akontese intervensaun kriadora definitiva Maromak nian katak fó moris ba ema no ba mundu… Jezús nia atividade, nu’udar Ida-ne’ebé Aman haruka, konsiste iha halo moris ema foun; ninia asaun sei lori to’o rohan obra kriadora ne’ebé Maromak hahú “horiuluk kedas”. João hahú hodi aprezenta “Liafuan” (“Lógos”). “Liafuan”  – tuir autór Evanjellu Dahaat nian – mak realidade ida molok lalehan no rai, ne’ebé implika tiha ona iha kriasaun dahuluk. “Liafuan” ne’e aprezenta an ho karakterístika sira ne’ebé “Livro dos Provérbios” atribui ba “sabedouria”: pré-ezisténsia (kf. Prov 8,22-24) no kolaborasaun ho Maromak iha obra kriasaun nian (kf. Prov 8,24-30). “Liafuan” ne’e la horik de’it ho Maromak no kolabora ho Maromak, maibé nia mak “Maromak”. Nia identifika an tomak ho Maromak, ho Maromak nia An. No obra kriadora Maromak nian.  Hanesan Maromak nia projetu ne’ebé espresa an no komunika an nu’udar “Liafuan”. Maromak hatudu an liuhusi “Liafuan”. “Liafuan” ne’e mak hamoris vida ba ema no ba mundu, hodi halo Maromak nia projetu sai konkretu. “Liafuan” mai hasoru ema sira, foti “isin”, sai ema. João identifika “Liafuan” ho Jezús, “Oan Mane mesak, kmanek no loos tebes”, ne’ebé mai hasoru ema. Iha Nia, “nakonu ho domin no lialoos: ita bele kontempla projetu ideál ema nian, ema ne’ebé Maromak propoin nu’udar modelu, meta finál kriasaun Maromak nian.  “Liafuan” ne’e mai halo nia horik-fatin iha ita leet. Verbu “skênéô” (“harii tenda/takabaluk”), ne’ebé uza iha ne’e, hakarak indika “tenda enkontru nian” ne’ebé iha dalan rai-fuik maran nian, israelita sira monta iha akampamentu nia klaran ka nia sorin, fatin iha ne’ebé Maromak horik iha Povu nia leet (kf. Ex 27,21; 28,43; 29,4…). Agora, “Maromak nia tenda”, fatin iha-ne’ebé nia horik iha ema nia leet, mak ema/Jezús. Sé mak hakarak hasoru Maromak no simu husi Nia moris nakonu (salvasaun), tenke ba hasoru Jezús. “Liafuan” nia funsaun liga ho binómiu moris/naroman: komunika vida nakonu ba ema; ka ho liafuan seluk, halakan roman atu leno ema nia dalan, hodi halo nia bele hetan moris loos, moris nakonu, livre, totál. Jezús Kristu hasoru opozisaun ba vida/naroman ne’ebé Nia lori. Iha Evanjellu laran, João haktuir istória konfrontu entre vida/naroman ho sistema injustu no opresór ne’ebé hakarak mantein ema sai prizioneiru egoízmu no salan nia. Rekuza vida/naroman signifika hakarak kontinua la’o iha nakukun laran (iha lia-bosok, moris-atan), independente husi Maromak; signifika lakohi sai ema nakonu, kriasaun loos no kompletu. Maibé hakohak “Liafuan” implika partisipasaun iha Maromak nia vida. João dehan katak simu “Liafuan” signifika sai “Maromak nia oan”. Ba ida ne’ebé simu Jezús nia hahú relasaun foun ho Maromak, relasaun filiasaun nian: Maromak fó moris nakonu ba ema, hodi oferese ba nia kualidade moris nian ne’ebé habiit ninia an no halo nia buras iha dimensaun ema foun nian, ema perfeitu. Ne’e mak kriasaun foun, moris foun, ne’ebé la mai husi isin no raan, maibé husi Maromak. Nune’e, Jezús nia inkarnasaun signifika, oferta ne’ebé Maromak halo ba umanidade kona-ba vida naresin/kompletu. Iha ema nia fuan iha hakaran boot ba moris nakonu, hanesan projetu orijinál Maromak nian kuda iha ita-nia fuan; maibé, iha realidade, hakaran ida-ne’e dala barak sai frustradu tanba kbiit ne’ebé egoízmu, injustisa, lia-bosok, opresaun (salan) ukun iha ema. Jezús nia obra hotu konsiste iha ne’e: habiit ema ba vida foun, vida nakonu, atu nia bele realiza iha nia an rasik Maromak nia projetu sai hanesan Aman.

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *